Referentie · Amerikaanse belasting · landenpagina's

De Amerikaanse estate tax: het geval van de Duitse ingezetene

Wat het Duits-Amerikaanse verdrag concreet verandert voor een Duitse ingezetene die op Amerikaanse beurzen genoteerde ETF's aanhoudt.

← De Amerikaanse estate tax: het algemene mechanisme

Het verdrag in twee data

Duitsland en de Verenigde Staten zijn gebonden door een verdrag inzake nalatenschappen en schenkingen, ondertekend te Bonn op 3 december 1980 en gewijzigd bij een protocol van 14 december 1998. Het is, net als het Franse verdrag, een “modern” domicilieverdrag: het wijst exclusieve heffingsrechten toe naargelang het domicilie van de overledene en breidt voor de Duitse ingezetene een fractie van de Amerikaanse vrijstellingen uit.

Het lot van ETF's: de toewijzing aan het domicilie

Het verdrag somt limitatief op wat de Verenigde Staten mogen belasten bij een in Duitsland gedomicilieerde overledene die geen Amerikaans staatsburger is: vastgoed gelegen in de Verenigde Staten, de activa van een aldaar opererende vaste inrichting of vast middelpunt, en partnership-aandelen ten belope van dergelijke goederen. Al het overige — effecten, aandelen, fondsdeelnemingen, ETF's, rekeningen — is uitsluitend in Duitsland belastbaar.

Voor de ETF-houder is de conclusie dezelfde als in Frankrijk: de Amerikaanse effecten van een Duitse ingezetene die geen Amerikaans staatsburger is, vallen buiten het bereik van de estate tax, krachtens verdragsmatige toewijzing, ongeacht het bedrag. Eén detail verdient toch te worden benadrukt, want het illustreert waarom elk verdrag in zijn tekst moet worden gelezen: het Duitse verdrag bevat geen artikel dat de Verenigde Staten de aldaar gelegen lichamelijke roerende goederen voorbehoudt — daar waar het Franse verdrag dat wél doet. Het bereik dat Duitsland aan de Verenigde Staten afstaat, is dus nog smaller dan het Franse bereik.

Amerikaanse staatsburgers en de tienjaarsregel

Twee categorieën personen ontsnappen niet aan deze bescherming. De Amerikaanse staatsburgers, om te beginnen: de Verenigde Staten behouden het recht hun eigen burgers te belasten, waar zij ook gedomicilieerd zijn. De recente expats, vervolgens: het verdrag bepaalt dat een persoon die sinds minder dan tien jaar in een van beide Staten is gedomicilieerd, onder voorwaarden behandeld kan blijven worden als gedomicilieerd in de Staat waarvan hij de nationaliteit heeft — een Amerikaan die zich zeven jaar geleden in Duitsland heeft gevestigd, blijft in de zin van het verdrag een Amerikaans gedomicilieerde. Personen met dubbele nationaliteit en voormalige houders van een green card van lange duur vallen onder eigen regels: voor hen volstaat deze pagina niet.

Amerikaans vastgoed: het naar rato berekende krediet

Voor de goederen die de Verenigde Staten nog kunnen belasten — het Amerikaanse vastgoed in de eerste plaats — heeft het protocol van 1998 de nalatenschap van een Duitse ingezetene voorzien van hetzelfde mechanisme als het Franse protocol van 2004: een eengemaakt krediet gelijk aan het hoogste van twee bedragen — het krediet van de Amerikaanse staatsburgers naar rato van het belastbare US-situs aandeel in het wereldwijde vermogen, of het gewone krediet van niet-ingezetenen.

Met een federale vrijstelling van 15 miljoen dollar per persoon in 2026 (een bedrag dat permanent en geïndexeerd is gemaakt) beschermt de mechaniek massaal. Het voorbeeld is hetzelfde als voor Frankrijk: een wereldwijd vermogen van 4 mln $ waaronder een huis van $800.000 in Florida geeft een effectieve vrijstelling van 15 mln $ × (0,8 / 4) = 3 mln $ — nul belasting. En de algemene regel houdt stand: zolang het wereldwijde vermogen onder de federale vrijstelling blijft, dekt het pro rata altijd het Amerikaanse aandeel.

De langstlevende echtgenoot

Het verdrag en zijn protocol bevatten specifieke beschermingen voor de langstlevende echtgenoot ten aanzien van de goederen die de Verenigde Staten kunnen belasten — waaronder een eigen regel voor gemeenschapsgoederen en een verdragsmatige huwelijksaftrek, onder voorwaarden die verband houden met het domicilie en de nationaliteit van de echtgenoten. Voor ETF's stelt de vraag zich niet: zij vallen al buiten het Amerikaanse bereik. De paren die wél met Amerikaans vastgoed te maken hebben, hebben een echte reden om deze clausules te laten doorrekenen.

Wat niet verandert: de procedure

De verdragsmatige toewijzing weert de belasting, niet de wrijving. Bij overlijden bevriest de Amerikaanse broker de activa tot aan het overdrachtscertificaat van de IRS; om het te verkrijgen, dient de nalatenschap Form 706-NA in en beroept zich daarbij op het voordeel van het verdrag. Nul belasting, volledig dossier, doorlooptijden in maanden: alles wat de algemene pagina beschrijft, blijft waar voor de Duitse ingezetene. De overlevingsliquiditeit van de erfgenamen wordt buiten de Amerikaanse rekeningen gepland.

Aan Duitse zijde

Wat de Verenigde Staten afstaan, belast Duitsland volgens zijn eigen regels — en die verschillen grondig van het Amerikaanse model: de Duitse Erbschaftsteuer treft elke begunstigde op zijn aandeel (en niet de nalatenschapsmassa), met persoonlijke vrijstellingen per verwantschapsband en een tarief per klasse. De Amerikaanse ETF's van een in Duitsland gedomicilieerde overledene komen in deze grondslag terecht als elk ander wereldwijd activum. Het verdrag voorkomt dubbele belasting; het creëert noch schrapt de Duitse belasting.

Antwoorden in het ontwerp

Voor de Duitse ingezetene die geen Amerikaans staatsburger is, is het beeld hetzelfde als in Frankrijk, en nog scherper: het Amerikaanse fiscale risico op de ETF's wordt door de tekst geweerd; wat overblijft is het procedurele risico (bevriezing, 706-NA, doorlooptijden) en de eventuele component Amerikaans vastgoed, gedekt door het pro rata zolang het wereldwijde vermogen onder de vrijstelling blijft. Vandaar dezelfde antwoorden: een voorbereid nalatenschapsdossier, de liquiditeit van de erfgenamen buiten de Amerikaanse rekeningen, en de UCITS-substitutie voorbehouden aan wie zelfs de procedure wil schrappen, niet de belasting. Eén waakzaamheid meer voor transatlantische levenslopen: de tienjaarsregel kan het verdragsmatige domicilie verschuiven naar waar men het niet verwacht.